[et_pb_section fb_built=”1″ admin_label=”section” _builder_version=”3.22″][et_pb_row admin_label=”row” _builder_version=”3.25″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”3.25″ custom_padding=”|||” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_post_title meta=”off” featured_image=”off” _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default” title_font_size=”30px”][\/et_pb_post_title][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_2,1_2″ _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||”][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default”][et_pb_text _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default”]<\/p>\n
Mae ein hardal yn ymestyn o Pontarfynach i lawr i Dregaron ac yn cynnwys cymunedau cymoedd Ystwyth a Rheidol. Ein henw, Pumlumon, yw\u2019r copa uchaf ym Mynyddoedd y Cambrian, Canolbarth Cymru ac mae’n codi\u2019n fry dros gefn gwlad gogledd Ceredigion. Mae tair afon, yr Hafren, y Rheidol a’r Gwy, yn ymdroelli lawr y mynyddoedd hyn trwy olygfeydd dramatig ac amrywiol i’r arfordir yn Aberystwyth, tra bod pedwaredd, y Teifi, yn dirwyn i’r de tuag at Aberteifi.<\/p>\n
Ers canrifoedd mae copaon gwyllt, godrefryniau tonnog a dyffrynnoedd dwfn mynydd Pumlumon wedi gweithredu fel rhwystrau arswydus, gan ei wneud yn un o rannau lleiaf adnabyddus Cymru. Mae’r tirwedd yn dwyn creithiau ei hanes, wedi’u cerfio gan natur, diwydiant a chrefydd. Heddiw, mae’r awyrgylch anghysbell, heddychlon a diffyg canolfannau a datblygiadau trefol ymhlith rhinweddau mwyaf yr ardal.<\/p>\n
Rydym wedi bod yn croesawu twristiaid yma ers bron 250 mlynedd. Denodd y ffasiwn ar gyfer teithiau \u201cPictiwr\u00e9sg\u201d ddosbarthiadau segur cymdeithas i rannau ucheldirol Prydain, i ryfeddu, disgrifio a braslunio mynyddoedd, rhaeadrau, golygfeydd gwledig ac adfeilion hynafol. Roedd Cymru, gyda’i hiaith ei hun, a’i diwylliant a’i threftadaeth unigryw, yn ymddangos i’r twristiaid cynnar hyn yn wlad dramor egsotig, ac unman yn fwy nag ymhlith bryniau Sir Aberteifi (Ceredigion bellach). Cynyddodd ei phoblogrwydd gyda datblygiad yst\u00e2d Hafod fel tirwedd Pictiwr\u00e9sg enghreifftiol. Roedd artistiaid, ysgrifenwyr teithio a beirdd rhamantus yn clodfori\u2019r ardal yn eu gweithiau.<\/p>\n
Mewn gwrthgyferbyniad, o’r 1830au datblygodd mwyngloddio plwm yn ddiwydiant sylweddol a throdd yr ucheldiroedd yn dirwedd ddiwydiannol. Tyfodd pentrefi newydd, gyda nifer o dafarndai a natur gorllewin gwyllt iddynt. Adeiladwyd cronfeydd d\u0175r i ddarparu ynni d\u0175r, ac adeiladwyd rheilffordd o Pontarfynach i\u2019r arfordir. Ymfudodd mwynwyr i’r ardal o Gernyw, Swydd Efrog a mannau eraill: gellir gweld eu henwau ar gerrig beddi mewn mynwentydd gwledig ac mae rhai o’u disgynyddion yma o hyd. Heddiw, mae’r hen adeiladau mwyngloddiau a thomenni fwy neu lai wedi’u hamsugno’n \u00f4l i’r dirwedd.<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default”][et_pb_gallery gallery_ids=”261,972,262,980,976,260,974,978″ posts_number=”8″ show_title_and_caption=”off” _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|||||”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.9.1″ _module_preset=”default”][et_pb_text admin_label=”Text” _builder_version=”4.9.1″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”]<\/p>\n